به گزارش دبیرخانه کنگره؛ همه ساله دومین جمعه مهرماه آئین سنتی مذهبی قالیشویان که نام آن از سال ۲۰۱۲ در فهرست آیینهای جهانی یونسکو ثبت شده، در حرم مطهر برگزار می گردد. همچنین در سومین جمعه مهرماه همه ساله آئین جمعه نشلجیها برگزار میگردد که در سال جاری نیز جمعه بعد از قالیشویان این مراسم توسط مردم ولایت مدار روستای نشلج به نماد عزاداری بر حضرت برگزار می گردد.
آیین های کهن و مذهبی همچون گنجینه ای ارزشمند برای فرهنگ این مرز و بوم به شمار میآیند و شناخت آنها میتواند به ادامه ی حیاتشان برای سالیان طولانی کمک کند. مراسم قالیشویان یکی از مهمترین مراسم آیینی و مذهبی است که در ایران برگزار میشود. مراسمی برای زنده نگه داشتن یاد امامزاده سلطان علی بن محمد باقر (ع) که هر ساله خیل عظیمی از جمعیت را به سوی شهر مشهد اردهال در نزدیکی کاشان میکشاند. آیینی کهن که نام آن از سال ۲۰۱۲ در فهرست آیینهای ثبت جهانی یونسکو ثبت شده است و با نامهای جمعه قالی یا قالی شورو هم شناخته میشود.

به نقل از مکتوبات به جا مانده به دلیل مظلومیت امامزاده سلطان علی بن محمد باقر (ع) و شباهت شیوه شهادت او به امام حسین، مردم اعتقاد عجیبی به او دارند و ثواب شرکت در مراسم و زیارت مزار ایشان را با زیارت مرقد امام حسین (ع) یکی میدانند.
گفته شده که مردم و اهالی فین کاشان که از حامیان آن حضرت بودند، وی را به این دیار دعوت نمودند. زمانی که ایشان قصد ترک کاشان را به مقصد مشهد اردهال داشتند، در 27 جمادی الثانی سال 116 هجری قمری به هنگام نماز و دعا به شهادت رسیدند و دشمنان در محلی موسوم به قتلگاه سر مبارک ایشان را از بدنشان جدا ساختند. دو روز پس از شهادت، اهالی فین خبردار شدند و با بیل، چوب و چماق قدم به اردهال گذاشتند و پس از جنگ با سپاه کفر توانستند در روز سوم شهادت، به پیکر مطهر ایشان دست پیدا کنند. مردم شهر برای دفن جسد، ایشان را در قالی سجادهاش پیچیدند و بر روی دوش گذاشتند سپس با ذکر حسین حسین به کنار نهر باریکرسف که امروزه به چشمه شازده حسین ( ع ) شهرت دارد، رفتند و جنازه را بر زمین نهادند. جسد نیاز به غسل داشت، به همین منظور عدهای سپاهیان خدا با سلاح های خود به جنگ با کفار پرداختند و عدهای دیگر با چرخیدن به دور خود سعی در پراکندن دشمن و حفظ جسد داشتند تا دیگران بتوانند آن را شستشو دهند. سپس با تلاش بسیار توانستند جسد پاک ایشان را تطهیر کرده و به خاک بسپارند.
در روایتی دیگر چنین آمده است که جسد پاره پاره امامزاده را در قالی پیچیدند و پس از انتقال به بالای تپه ای در همان نزدیکی، وی را به خاک سپردند. آنها سپس قالی غرق به خون را به کنار نهر آوردند و حین جنگ با دشمن تلاش کردند تا آن را شستشو دهند و از خون پاک کنند.

در جریان شستشو و به خاک سپاری، اهالی خاوه به کمک فینیها میآیند و آنها را در به سرانجام رساندن این امر یاری می دهند. از آن پس به یاد این واقعه و حوادثی که در به خاک سپاری ایشان به وقوع پیوست مراسمی را برگزار می کنند تا یاد آن بزرگوار و یاران شهیدش را زنده نگه دارند؛ مراسمی که امروز از آن با عنوان قالی شویان یاد می شود.
برخی از مورخان و محققان اعتقاد دارند قالیشویان آیینی برگرفته از باورهای مذهبی و ملی در کنار هم است. آنها بر این باور هستند که شیوه اجرای این مراسم از مراسم سوگ سیاوش یا آیین ستایش تیشتر (ایزد باران) و طلب باران الهام گرفته است. حتی برخی احتمال میدهند محلی که مرقد حضرت سلطان علی قرار دارد، قبلتر یکی از نیایشگاههای باستانی تیشتر بوده است.

این مراسم که با عنوان جمعه قالی یا قالی شورو نیز شهرت دارد، تنها آیین مذهبی در دنیای اسلام است که به تاریخ شمسی برگزار میگردد و پس از گذشت سالیان بسیار، هنوز هم شکوه و عظمت خاصی را به نمایش می گذارد. به طور معمول دومین جمعه ماه مهر برای برگزاری مراسم قالیشویان انتخاب میشود اما با این همه انتخاب تاریخ نهایی بر عهده ستاد برگزاری مراسم سنتی-مذهبی قالیشویان است. معمولا این تاریخ بین نهم تا پانزدهم مهرماه میشود. البته اگر تاریخ برگزاری مراسم با یک رویداد مهم سیاسی، مذهبی و تاریخی همزمان شود، مراسم به هفته قبل یا بعد منتقل میشود.
نظر به اهمیت آیین قالیشویان ، آین سنت فرهنگی مذهبی در کنگره علمی حضرت علی بن باقر علیه السلام نیز مورد توجه هیئت علمی واقع گردیده و به عنوان یکی از موضوعات مهم جهت تحقیق و بررسی توسط پژوهش گران محترم معرفی گردیده است. علاقه مندان می توانند مقالات و پژوهش های علمی خود را در این خصوص و یا در ارتباط با سایر محورهای کنگره در مهلت مقرر ارسال نمایند.